Akıllı Turizm Nedir?

Araştırmacılar “Akıllı Turizm” terimini tanımlamış olsalar da, üzerinde geniş çapta kabul görmüş ortak bir yorum henüz bulunmamaktadır. Akıllı Turizm ile, Akıllı Şehirlerin Akıllı Ekonomi bileşeni altında ele alınan unsurlarından birini kastediyoruz (Boyd Cohen, Akıllı Şehir Tekerleği). Bu kavram; e-ticaret ve e-iş süreçlerini, BİT (Bilgi ve İletişim Teknolojileri) destekli gelişmiş üretim ve hizmetleri, BİT destekli yeni ürün, hizmet ve iş modellerini kapsar; akıllı topluluklar ve dijital girişimcilik de bu faaliyetlerin destekleyici unsurlarıdır.

Turizm söz konusu olduğunda, Akıllı Şehirlerin kendi vatandaşlarına sunduğu hayati işlevler, dünyanın dört bir köşesinden kaliteli ve unutulmaz bir deneyim yaşamak için gelen misafirlerin (turistlerin) de beklentisi haline gelmektedir.

Akıllı Turizm, turizmdeki BİT evriminde kesinlikle farklı ve ileri bir adımdır; çünkü turizmin fiziksel ve yönetişim boyutları dijital oyun alanına dahil olmakta ve turizm sistemlerinde yeni zekâ seviyelerine ulaşılmaktadır (UNWTO, Gretzel 2011).

Akıllı Turizm Destinasyonu

Akıllı turizm; Akıllı Turizmin ana alanları olan Paylaşım Ekonomisi, Büyük Veri Uygulamaları ve Endüstri 4.0 Uygulamaları gibi BİT’ler tarafından desteklenen çoklu “akıllılık” unsurlarını içerir.

Akıllı Turizm Destinasyonları, akıllı şehirlerin özel birer uygulamasıdır. Akıllı Şehir kavramı kentsel alanlara uygulanır ve akıllı teknolojiler aracılığıyla vatandaşların yanı sıra turistlerin de yaşam kalitesini artırmayı amaçlar.

Akıllı Turizm Destinasyonu; turistik bölgelerin sürdürülebilir kalkınmasını garanti altına alan, herkes için erişilebilir, ziyaretçinin çevresiyle etkileşimini ve çevreye entegrasyonunu kolaylaştıran, destinasyondaki deneyim kalitesini artıran ve bölge sakinlerinin yaşam kalitesini iyileştiren son teknoloji ürünü bir altyapı üzerine kurulmuş yenilikçi bir turistik destinasyondur (UNWTO, Lopez de Avila, 2015).

Neden Akıllı Turizm Destinasyonuna Odaklanmalıyız?

Günümüz dünyasında artık ülkeler değil, hatta şehirler bile değil, destinasyonlar yarışıyor. Bu rekabetin en büyük tetikleyicisi ise yenilikçi ve sürdürülebilir iş modellerine sahip teknolojileri kullanarak destinasyonları güçlendirmektir. Bu nedenle Akıllı Turizm Destinasyonu, şehirlere yerli ve yabancı turistler için tercih edilen seçenekler olmaları adına benzersiz fırsatlar sunan Turizm Sektörünün can damarıdır.

Kapsayıcı ve birlikte değer yaratma (co-creation) süreciyle destinasyonların rekabet gücünü ve turizm deneyimini artırmayı amaçlar. Fiziksel, dijital ve sosyal topluluklardan oluşan hibrit bir ekosistemi içerir.

Daha rekabetçi olabilmek için; dijital dönüşümün bu geçişin merkezinde yer aldığı yeni ilkelere, yeni politikalara, yeni süreçlere, yeni yaklaşımlara, sürdürülebilir stratejilere ve entegre modellere ihtiyacımız var.

Daha verimli ve etkili destinasyonların (Boyd Cohen’in akıllı şehir tanımını takip ederek) sağladığı faydalar şunlardır:

• Atıkların azaltılması,
• Enerji ve su tüketiminin düşürülmesi,
• Açık turizm verileri sayesinde toplu taşıma kalitesinin artırılması,
• Daha fazla yeşil alanın varlığı,
• Bölge sakinlerinin ve turistlerin farkındalık düzeyinin yükselmesi vb.

Novusens’in Akıllı Şehirler ve Akıllı Turizm Yaklaşımı

Novusens Akıllı Turizm Çalışmaları

NOVUSENS Akıllı Şehir Enstitüsü, 2014 yılından bu yana faaliyet göstermektedir. İnovasyon politikaları ve stratejileri geliştiren, insanların yaşam kalitesini artırmak için ileri teknolojileri kullanan, ekonomik büyümeye katkı sağlayacak yeni fırsatlara odaklanan, daha iyi yaşamlar için geleceği şekillendirecek yeni yenilikçi modeller geliştiren, araştırma çalışmaları yapan, Türkiye’de ve yurt dışına profesyonel danışmanlık ve eğitim hizmetleri sunan bağımsız bir “Düşünce Kuruluşu”dur (Think Tank).

Kurulduğumuz günden bu yana; kapsayıcı ve vatandaş odaklı bir yaklaşımla, şehirlerin yaşam kalitelerini artırmak adına inovasyon ve girişimcilik kapasitelerini güçlendirerek, teknolojiyi kullanıp akıllı şehirlere dönüşmelerine yardımcı olmaya çalışıyoruz. Akıllı Şehirler çalışmalarımızdaki odak alanlarımızdan biri de Akıllı Turizm Destinasyonu‘dur.

Turizm sektörü, tarih, doğa ve kültürel miras açısından sahip olduğumuz sayısız zenginlik nedeniyle ülkemizin en önde gelen lokomotif sektörlerinden biridir. Teknoloji aracılığıyla “Destinasyon Odaklı Turizm”e verilen önemin artırılması, turizmde bir devlet stratejisi olarak halihazırda kararlaştırılmış ve üst düzey politika ile kalkınma planlarında belgelenmiştir.

Turizm sektörünün ülkemizde en çok odaklanılması gereken sektör olması gerektiğine inanıyorum. Akıllı Şehir konsepti, Akıllı Turizm Destinasyonlarının gelişmesine yardımcı olmakta ve bu sayede hem turistler hem de vatandaşlar için maksimum memnuniyeti yaratmaktadır. Akıllı teknolojilerin akıllı modellerle kullanılması, turist deneyimini kesinlikle bir üst seviyeye taşıyacaktır.

NOVUSENS olarak, yenilikçi Akıllı Turizm projelerinin konsept tasarımlarını yapmaya ve bunları gerçek kullanıcılarla (vatandaşlar ve turistler) uygulayarak “En İyi Bilinen Yöntemler”e (Best Known Methods) dönüşen Kullanım Senaryoları (Use Cases) oluşturmaya çalışıyoruz. Ardından, bu projelerin etkilerini bağımsız olarak izleyip değerlendirdikten sonra şehir, bölge veya ülke düzeyinde ölçeklendirip yaygınlaştırmayı hedefliyoruz.

En iyi uygulamalarımızı diğer ülkelerdeki şehirlerle paylaşıyor; Akıllı Şehirler konsepti dahilinde Akıllı Turizm alanındaki bilgi birikimi (know-how) ve deneyimlerini birbirleriyle paylaşmalarını sağlamak amacıyla “Kardeş Şehir” (Town Twinning) projeleri geliştirmeye çalışıyoruz.

Kullanım Senaryoları geliştirirken, devlet kurumlarımızın yürüttüğü politika çalışmalarına da katkıda bulunuyoruz; örneğin Türkiye’nin 11. Kalkınma Planı’nın Turizm İhtisas Komisyonu’na (henüz yayımlanmadığı dönemde) katılım sağladık.

Bilkent Üniversitesi 7. Turizm Forumu – Turizm 4.0: Dijital Dönüşümün Neresindeyiz?

Turizm ve Otel İşletmeciliği Bölümü, turizm sektörü ile yükseköğretim kurumları arasındaki iş birliğini teşvik etmek amacıyla her yıl Bilkent Turizm Forumu’nu düzenlemektedir. Bu yıl yedincisi düzenlenen forum, 12 Ekim 2018 tarihinde gerçekleştirilmiş ve aynı zamanda bölümün 30. kuruluş yıl dönümü kutlanmıştır.

2018 forumunun teması, teknolojik gelişmeler ile bunların turizm sektörüne etkilerine odaklanan “Turizm 4.0” olarak belirlenmiştir. Katılımcılar arasında sektörün lider oyuncularının temsilcilerinin yanı sıra akademisyenler ve öğrenciler yer almıştır.

Üniversitenin kurucusu Prof. Dr. İhsan Doğramacı’nın turizmin Türkiye için taşıdığı öneme dair vizyonu doğrultusunda 1988 yılında kurulan Bilkent Üniversitesi Turizm ve Otel İşletmeciliği Bölümü, Türkiye’deki bir vakıf yükseköğretim kurumunda kurulan bu alandaki en eski bölümdür. Bölüm, kurulduğu günden bu yana geçen 30 yılda 3.900’den fazla mezun vermiştir.

Forum süresince turizm sektöründe dijitalleşme ve teknolojik gelişmelerin sektöre etkileri tartışılmış; seyahat teknolojilerinin geleceği, akıllı şehirler, akıllı turizm, yapay zekâ uygulamaları ve etkileşimli konaklama deneyimleri detaylı bir şekilde değerlendirilmiştir.

Forumun konuşmacılarından ve destekçilerinden biri olarak, akıllı şehirler ile akıllı turizm destinasyonu kavramları arasındaki ilişkiyi vurgulamaya ve NOVUSENS Akıllı Şehir Enstitüsü’nün bu konudaki deneyimlerini paylaşmaya çalıştım.

Akıllı Şehir-Akıllı Turizm Akademik Eğitim Turnesi @Ankara Üniversiteleri

2018 akademik yılında Bilkent Turizm Fakültesi’nde Konuk Eğitmen olarak; dünyadaki Akıllı Şehirler ve Akıllı Turizm Destinasyonu kavramlarını ve bunların Türkiye’deki gelişimini, NOVUSENS’in çalışmaları da dahil olmak üzere gerçek hayattan kullanım senaryolarını referans göstererek anlatırken, üniversitelerin bu alandaki kapasite geliştirme ihtiyaçlarını ve bunun faydalarını fark ettim. Kapasite geliştirme faaliyetleri, Ankara Atılım Üniversitesi Turizm Fakültesi’nin nazik daveti üzerine aynı dersin 2018 yılında orada da verilmesiyle devam etti. Bu çalışma, 2019 yılında Ankara’daki diğer üniversitelerde de devam edecek bir akademik tur girişimine dönüştü.

“Aklımda Çanakkale Var” Akıllı Şehir Dönüşüm Girişimi

Kale Grubu’nun sahipliğinde ve Türkiye Bilişim Vakfı (TBV) iş birliğiyle, NOVUSENS Akıllı Şehir Enstitüsü Şubat 2017’den bu yana “Aklımda Çanakkale Var” Akıllı Şehir Dönüşüm Girişimi’ni yürütmektedir. Proje, Akıllı Şehir Dönüşümü yoluyla Çanakkale şehrinin yaşanabilirlik, sürdürülebilirlik ve rekabetçilik düzeyini artırmayı amaçlamaktadır. Çanakkale, Türkiye’de sistematik bir akıllı şehir dönüşüm süreci uygulayan ilk orta ölçekli şehir olmuştur.

Bu dönüşüm sırasında Boyd Cohen’in Akıllı Şehir Modelini referans alarak kendi geliştirdiğimiz Akıllı Şehir Dönüşüm Modeli olan “CITI-Zen” modelini kullandık.

Projenin 1. aşamasında, tüm yerel paydaşlarla birlikte şehrinin öncelikli alanlarını ortaklaşa belirledik ve Akıllı Turizm Destinasyonu da bu alanlardan biri oldu.

Projenin 2. aşamasında, gerçekleştirdiğimiz çeşitli çalışmalara dayanarak birçok Akıllı Turizm proje fikri tespit ettik.

Dönüşüm sürecinin önümüzdeki 3. aşamasında, bu Akıllı Turizm projelerinin yerel paydaşlar ve ilgili ulusal ortaklar tarafından hayata geçirilmesi muhtemeldir; bu da şehrin sosyal ve ekonomik kalkınmasına katkı sağlayacaktır.

Projenin ikinci aşamasında, Çanakkale Belediyesi’ne bir Avrupa Birliği Kardeş Şehir Projesi (Town Twinning) hibesi verilmiştir. İspanya’nın Tarragona şehri, Çanakkale’nin kardeş şehri olmuş; her iki şehir de kültürel miraslarından karşılıklı olarak faydalanmışlardır ve faydalanmaya devam edeceklerdir. Bu kardeş şehir projesi, “Aklımda Çanakkale Var” Akıllı Şehir Dönüşüm Girişimi’nin en somut çıktılarından biri olmuştur.

“Aklım Ege’de” – Bir Akıllı Şehir-Akıllı Turizm Girişimi @Türkiye’nin Ege Bölgesi

Turizm sektörünü desteklemek amacıyla Haziran 2015’te Bodrum’da, “Atölye Dut Ağacı” ev sahipliğinde ve Artı Mavi Danışmanlık iş birliğiyle “Aklım EGE’de” Akıllı Şehir, Akıllı Turizm ve Sanat Girişimi’ni başlattık. Bodrum’un tüm kilit paydaşlarının katıldığı bu etkinlikte mevcut zorluklar ve potansiyel çözümler tartışıldı. Kültür ve sanat unsurlarının Akıllı Şehirlere olan etkisi de etkinlik sırasında değerlendirildi.

Girişim, Ağustos 2017’de Kuşadası’ndaki ikinci durağıyla devam etti. KUAKMER (Kuşadası F. Özel Arabul Kültür Merkezi) ev sahipliğinde gerçekleştirilen etkinlikte yerel paydaşlar bir araya geldi; Kuşadası’nın mevcut turizm potansiyelini teknolojiyle desteklenen yenilikçi yaklaşımlarla değerlendirerek, sosyal ve ekonomik kalkınmaya katkı sağlamak adına şehrin mevcut durumunu ve gelecek planlarını ele aldılar.

Sonuç

NOVUSENS; kapasite geliştirme faaliyetleri ve akıllı teknolojilerin kullanımıyla referans Kullanım Senaryoları (Use Cases) oluşturarak turizm sektörüne katkıda bulunabilmek için, somut olmayan kültürel mirası da içerecek şekilde akıllı şehirler konsepti altındaki çeşitli akıllı turizm destinasyonu girişimleri üzerinde çalışmaya devam edecektir. Çünkü sistematik bir yaklaşımla destinasyonlarımıza daha fazla odaklanarak Türkiye’deki turizm sektörünü daha da geliştirme konusunda muazzam bir potansiyel olduğuna yürekten inanıyoruz.